Vệ tinh Trung Quốc áp sát 'mặt trăng nhỏ' của Trái Đất và gửi về bức ảnh cận cảnh lịch sử từ khoảng cách 20 km

Cục Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc (CNSA) vừa công bố bức ảnh cận cảnh đầu tiên của tiểu hành tinh 2016HO3, còn được biết đến với tên gọi Kamoʻoalewa - một trong những bán vệ tinh hiếm hoi của Trái Đất.

Bức ảnh chân dung lịch sử này được chụp vào ngày 2 tháng 7 năm 2026, khi tàu thăm dò Thiên Vấn 2 chỉ còn cách bề mặt khối đá vũ trụ này khoảng 20 km. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu sự thành công bước đầu của sứ mệnh lấy mẫu tiểu hành tinh đầu tiên do Trung Quốc thực hiện.

Sứ mệnh Thiên Vấn 2 được kích hoạt từ ngày 29 tháng 5 năm 2025, khi tàu thăm dò được phóng lên từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tây Xương.

Trải qua hơn một năm di chuyển bền bỉ trong không gian sâu, con tàu đã thực hiện thành công việc định vị quang học mục tiêu vào ngày 6 tháng 6 năm 2026 ở khoảng cách 2.000 km, trước khi tiến vào quỹ đạo áp sát bám đuổi thiên thạch này vào đầu tháng Bảy.

Kamoʻoalewa không phải là một vệ tinh tự nhiên thông thường như Mặt Trăng. Quỹ đạo chính của nó vẫn là quay quanh Mặt Trời, nhưng do đặc tính di chuyển song hành và cắt qua Trái Đất theo hình elip định kỳ mỗi 45 năm, nó được xếp vào nhóm "bán vệ tinh" (quasi-satellite) cực kỳ hiếm gặp.

Hiện nay, giới thiên văn học mới chỉ ghi nhận được tổng cộng bảy thiên thể sở hữu trạng thái động lực học đặc biệt này quanh hành tinh của chúng ta. Thuộc nhóm tiểu hành tinh Apollo, Kamoʻoalewa có kích thước ước tính rất khiêm tốn, chỉ dao động từ 40 đến 100 mét đường kính. Nếu các phép đo này chính xác, đây sẽ là tiểu hành tinh nhỏ nhất trong lịch sử vũ trụ từng được một tàu thăm dò nhân tạo tiếp cận ở cự ly gần.

Theo các báo cáo khoa học được công bố đầu năm nay trên tạp chí Space Science Reviews, việc lựa chọn 2016HO3 làm mục tiêu thám hiểm mang lại nhiều lợi thế kỹ thuật lớn. Nhà vật lý Rongqiao Zhang thuộc Trung tâm Thám hiểm Mặt Trăng và Kỹ thuật Vũ trụ Bắc Kinh giải thích rằng, do chu kỳ quỹ đạo của bán vệ tinh này rất gần với Trái Đất, việc chuyển tiếp quỹ đạo của tàu thăm dò chỉ đòi hỏi mức năng lượng thấp.

Đồng thời, thiên thạch này luôn duy trì khoảng cách ổn định trong khoảng 0,1 - 0,3 AU đối với Trái Đất, tạo ra môi trường lý tưởng cho công tác theo dõi, truyền phát thông tin và điều khiển từ mặt đất.

Sứ mệnh kéo dài 9 tháng của Thiên Vấn 2 tại Kamoʻoalewa được kỳ vọng sẽ giải mã hàng loạt câu hỏi cốt lõi của ngành hành tinh học. Các nhà khoa học muốn xác định xem thiên thể này là một khối đá liền khối vững chắc hay chỉ là một cụm mảnh vỡ liên kết lỏng lẻo; tìm kiếm dấu vết của nước; phân tích tác động của gió Mặt Trời lên bề mặt thạch quyển; và tái dựng lại lịch sử tiến hóa quỹ đạo kỳ lạ của nó.

Đặc biệt, phân tích thực địa và các mẫu vật đất đá mang về sẽ cung cấp câu trả lời cuối cùng cho giả thuyết động trời: Liệu Kamoʻoalewa có phải là một mảnh vỡ cổ xưa văng ra từ chính Mặt Trăng sau một vụ va chạm vũ trụ hay không.

Theo lộ trình đã được thiết lập, sau khi hoàn tất công tác thu thập mẫu vật tại Kamoʻoalewa, Thiên Vấn 2 sẽ quay trở lại quỹ đạo Trái Đất để thả khoang chứa mẫu vật xuống bề mặt hành tinh.

Ngay sau đó, tận dụng lực hấp dẫn từ chuyến bay ngang qua Trái Đất, con tàu sẽ tiếp tục tăng tốc hướng về phía vành đai chính nằm sau Sao Hỏa. Mục tiêu tiếp theo của sứ mệnh là tiếp cận sao chổi 311P nhằm điều tra cấu trúc và cơ chế hình thành chiếc đuôi bụi sáu nhánh kỳ lạ của thiên thể này, khép lại một hành trình thám hiểm không gian sâu đầy tham vọng.